Beelden van de natuur

De video kondigt aan dat we zo dadelijk
een wijfjeskameleon in kleuren uiteen
zien spatten op het moment van haar dood.
Ze ligt in zichzelf gehuld op haar
zij tijdens haar laatste zuchten
en schittert, schittert,
en ik, kijker, kan alleen maar bedenken:
tegen dat roofdier kan geen camouflage
je beschermen, lieve nicht.
En wij, primaten,
geplaagd door eeuwenoude schurft,
naakt her en der op de wereld,
hebben zelfs dat niet. De doffe droefgeestigen
van de planeet, zonder veren
   die glinsteren in de zon, zonder blauwtinten
die ons gif verraden.
Wij veranderen niet van huidkleur
als kameleons doen,
     of als inktvissen
van huid, doeken van vloeibaar kristal.
Wij kunnen in het uur van onze dood hoogstens
vragen om een paar laatste
   zinvolle klanken op te tekenen
   van onze weinig lichtgevende tong,
klanken van woorden, onze gekleurde kralen.



De mieren van de gezamenlijke honing

beestjes met een pot:
de honingpotmieren,
klasse van ronde
bolvormige experts,
verzamelen suikers
van de planeet
en slaan die op
tot hun achterlijf
vol en gezwollen is,
ze worden enorm
en de andere halen
als ze honger hebben
uit die levende kast
hun overlevingsspijs
in tijden van droogte.
de werkbijen zitten stil
en roerloos op zolder,
wachten geduldig in de
woestijn op hun taak:
de gemeenschap voeden.
ze zijn niet als andere bijen
of wespen, ze vliegen niet,
ze zijn enkel zelf de
raten, rantsoenen, reserves.
als ’s zomers of ’s winters
de aarde ondervoed wordt,
strelen soldaten en
werkbijen hun sprieten
en de potten gaan open,
sluizen godenspijs in de
berging van inheemsen:
de zolder van de mieren
die zelfs mensen voeden
in slepende hongersnoden
die de soorten verenigen,
het lot van open monden.
zich voedend verzadigen:
eigen kelder en marktkraam
voor anderen, hun lekkers!
dood en ondergang uitstellen.
maar onze mensenmaag is
enkel en alleen voor onszelf
suikerfabriek, vervaardiger
van ego’s, hebzucht, nooit
voedsel en voorraad
van allen, de republiek.



Verslag van mijn spookbeelden

Er huizen schimmen in mijn lijf. Dode
bomen, veranderd in meubels
en boten, bruggen en hutten.
Andere stegen als rook steil omhoog
om mijn overgrootouders te verwarmen.
Apenbroodbomen en lindes, ipê’s
en eiken, kokospalmen en jacaranda’s.

Vleeshompen spoken als brandstof
door mijn buik, die andere warmtebron.

Daar dode runderen. Koeien en kalveren
loeien hun klaagzang in mijn oren,
net als voorlopers van varkens en schapen.
En oerkippen, agoeti’s en waterzwijnen
op de loop voor mijn betovergrootouders.
En de alarmkreten van apen en herten.

En dan komen de jaguars en de mensen.
Ze brengen hun terreurdaden naar het land.

De stemmen van mijn eigen doden worden
soms gesmoord door het vele gekrijs
van ginds en hier: hier en ginds.
Ze spreken talen die ik niet versta, hakkelen
hun rood en zwart gekleurde Portugees.

Ze reppen van wespen die zoemen in een stronk.
Van miereneters die water drinken uit de poel.

Nog oudere grootouders mengen zich
en schreeuwen in alle hoeken van de wereld.
Ik weet niet hoe ik ze ter dood moet brengen,
weet niet hoe ik al hun handtekeningen
in de notariskantoren moet bewerken.
Ze laten opgestapelde schulden na.
Het water kookt over in de bonenpan.

Ingelast forum, erken mijn paraaf.
Bekrachtig die overlijdensakten.

De geesten van olijfbomen en wijnstokken
wachten in kannen op de bodem van een zee,
gezonken bij Romeinse schipbreuken,
mogen hun wijn en olijfolie tot ons komen
opdat de druiven en olijven
hun bestemming vinden.

Laat de olijfolie mijn voorhoofd zegenen.
Laat de wijn al mijn doden een glimlach ontlokken.

De geesten van mannen en vrouwen
wachten op de bodem van een oceaan,
gezonken bij Portugese schipbreuken,
mogen hun bloed en speeksel tot ons komen
opdat hun sos zijn bestemming vindt.

In mijn lijf schreeuwt de moeder van een andere moeder
zo ver weg, en er is geen kind om haar te hulp te snellen.

Een deel van de familie bemest de mirtebomen.
Een kiezelsteen in mijn schoen
bezeert mijn voet, hij verwijst naar zijn herkomst,
de berg waarvan hij ooit afgehakt is.
Het waait hier omdat een andere plek lucht nodig heeft.
De wereld berust in zijn bedaarde geweld.



Equus

De Pegasus, de eenhoorn,
de koploze muilezel
en de boerenknol
zijn allemaal soorten
paardachtigen
en ze bewonen
uiteenlopende ecosystemen
van nachtmerrie en droom,
die eveneens
onderscheiden soorten
van Atlantissen en Hollywoods.

En de trekpaarden en pony’s
van boerenplaats en circuspiste,
en de wilde rossen
van Montana en Roraima,
uitgestorven maar heringevoerd
op de prairies
van Goiás en Utah,
waar ze verdwenen
en herrezen met de karvelen
die ze hierheen brachten
met het kruis en het zwaard.

Geëxcommuniceerd en geëxecuteerd
in oorlogen, door pijlen
en mitrailleurs, en de paarden
met oude namen — Hippidion —
die verdwenen uit de streken
van mijn kweken en telen
en zo ontkwamen aan
onze concours hippiques en carrousels,
onze hippodromen en renstallen,
en nu bij de kribben
van kerststalletjes staan.
over savannes en steppen,
over pampa’s en in weilanden
draven en galopperen ze
met schuim op hun huid,
de bestaande paarden,
arabieren, Iberische, Mongoolse,
wisselgeld en investering
van de rijken, de
superrijken, die ze
zadelen, beslaan en beteugelen,
en op paarden komt de Apocalyps.

Onder al die telgangers, vergaan
of bestaand, draven
Bucefalen, Beiaards en Burmese pony’s,
ze steigeren, hinniken,
zwoegen in de zon met hun jongen,
de muilezels, en erop
de opzichters en ploegbazen,
die ze opzwepen
en aansporen, ijzer tegen vlees,
de kale naaktheid van
de veulens slechts gekleed in manen.

Paleolithische merries, futuristische
Mustangs, paarden rijden nog
in de automotoren,
trappen tegen de centaurs
van de geschiedenis, oude
en jonge Marengo’s van Napoleons,
en tussen de benen
van jockeys en cowboys
juuu! En onder die ruiters
stuift en stuift
Equus, de viervoetige Jezus.

vertaling: Harrie Lemmens

Harrie Lemmens (1953) vertaalde proza en poëzie van ruim honderd Duits-, Engels- en vooral Portugeestalige auteurs (o.a. Fernando Pessoa, José Saramago, António Lobo Antunes, Clarice Lispector, Machado de Assis, João Ubaldo Ribeiro, Chinua Achebe, Cormac McCarthy en Christoph Hein), schreef de boeken God is een Braziliaan, Licht op Lissabon, De Muur voorbij. Berlijnse fado en De vorst, de soldaat en de reiziger, en publiceerde in diverse tijdschriften.

Ricardo Domeneck (1977) — schrijver en kunstenaar, geboren in Bebedouro, São Paulo, woonachtig in Berlijn — schreef twaalf dichtbundels, waaronder Cabeça de galinha no chão de cimento, waarvoor hij de Jabuti Prize en de Prêmio Jabuti (Brazilian National Library Prize) ontving. Prozawerken van zijn hand zijn Manual para melodrama, Sob a sombra da aboboreira en, in Duitsland, The Archbishop Writes to Me Sometimes, en vertalingen van zijn werk verschenen in Spanje, Nederland en de Verenigde Staten.

Meer van deze auteur